Over de Luisterlijn

Trainer Esther: “Ook in een chat heb je een gesprek van mens tot mens”

Over de Luisterlijn

Ongeveer 10% van alle contacten met de Luisterlijn komt binnen bij de chatdienst. Trainer Esther Jacobs traint al zes jaar vrijwilligers die de chat bemensen. “Je moet ook goed letten op wat je niet leest.”

"In een chat hoor je geen stem, maar je wilt wel weten hoe iemand achter het scherm zit. Misschien met gebalde vuisten of tranen in de ogen. Daarom let je op andere signalen, naast wat er getypt wordt: hoofdletters, uitroeptekens, zinnen zonder interpunctie; het kan allemaal duiden op emoties. Maar het hoeft niet. Je vraagt bijvoorbeeld: Ik zie dat je heel veel typt; klopt het dat je boos bent? Het gaat er om dat je goed let op wat je leest, maar ook op wat je niet leest.

Altijd doorvragen

We leren onze vrijwilligers om altijd door te vragen, in de chat misschien nog wel meer dan aan de telefoon. Stiltes in een gesprek zijn niet vreemd: omdat iemand nadenkt over wat besproken is, of geëmotioneerd is. Soms is je gesprekspartner afgeleid door de tv, een andere website of iemand in huis. Aan de telefoon is de reden gemakkelijker te duiden door bijvoorbeeld achtergrondgeluiden. Bij de chat heb je dat niet en moet je ernaar vragen. Omgekeerd geef je als vrijwilliger zelf ook een toelichting als je even stil bent. Bijvoorbeeld dat je even tijd nodig hebt om je gedachten te ordenen. Of om te lezen, als iemand zijn of haar verhaal vooraf al helemaal heeft uitgetypt en het in één bericht verzendt.”

Vertrouwde manier van communiceren

Gebruikers van onze chatdienst zijn gemiddeld wat jonger dan bellers. Het is de internetgeneratie, voor wie chatten een vertrouwde manier van communiceren is. Dat zie je ook aan de onderwerpen die voorbijkomen, jongeren lopen tegen andere zaken aan: studiekeuze, de relatie met ouders, een eerste baan. Het is ook de leeftijd waarop psychische problemen zich voor het eerst kunnen openbaren. We merken aan de chats dat het leven van jongeren er niet makkelijker op wordt.

Magisch

Zelf vind ik de chat een heel boeiend kanaal vanwege de leeftijdsgroep die je er treft en de problematiek die voorbijkomt. Maar het is ook een prettig medium, omdat het fijn is dat je even kunt nadenken over een antwoord. En het blijft magisch dat je ook via een scherm een connectie kunt maken. Onze chatvrijwilligers zijn in staat in een chatgesprek de warmte van een telefoongesprek te brengen. Ook in een chat heb je een gesprek van mens tot mens.”

 

 

Trainer Agnieszka: "Chatten nodigt uit tot verdieping en reflectie”

Over de Luisterlijn

Trainer Agnieszka begeleidt bij de Luisterlijn mensen met een lichamelijke beperking die als telefoon- of chatvrijwilliger actief zijn.

“Omdat veel van onze vrijwilligers niet makkelijk kunnen reizen, eisen we geen fysieke aanwezigheid, en dat bleek onverwacht een groot voordeel tijdens de lockdown. Voor ons veranderde er niet veel; onze training en begeleiding gingen altijd al via e-learning en Zoom. Het voelt als een erkenning dat we nu allemaal zo werken. Maar net als iedereen missen we natuurlijk de fysieke ontmoetingsmomenten die we óók twee keer per jaar hadden.”

Minder geremd in de chat

“Als je lastig spreekt, is vrijwilligerswerk via de chat een uitkomst, omdat spreken daar geen barrière vormt. We hebben dan ook relatief veel vrijwilligers die daarvoor kiezen. Het mooie van chatten vind ik persoonlijk dat het door de grotere anonimiteit uitnodigt tot verdieping. Je hoort elkaars stem niet, maar daardoor voelen mensen zich ook minder geremd. Je kunt ook wat reflectiever zijn, doordat schrijven helpt om je gedachten te ordenen.”

Verbinding zoeken

Ik haal vaak een uitspraak aan van de Dalai Lama: ‘Als je praat, herhaal je vaak wat je al weet, als je luistert, leer je iets nieuws’. Wat wij doen gaat zelfs nog verder, het is actief luisteren. Je zoekt verbinding, en dat is meer dan alleen luisteren of instemmend knikken. Je blijft in verbinding met jezelf én de ander. Je bent empathisch én luistert naar je eigen gevoel. Je geeft grenzen aan, signaleert het als het gesprek vastloopt en pakt de regie. Door structuur aan te brengen, creëer je ook een fijne sfeer en veiligheid. Dat zijn allemaal dingen die je leert tijdens de training.

Je kunt eenzaamheid doorbreken

Een van de vrijwilligers zei eens: luister niet om te helpen, maar help door te luisteren. Het zijn stuk voor stuk heel betrokken mensen die  werken vanuit passie en idealisme. Dat herken ik, ik voel me bij hen thuis en vind het een voorrecht om hen te mogen begeleiden. Communicatie verveelt mij nooit. Het is mijn droom om van elk contact een contact van mens tot mens te maken. Ieder mens is uniek in zijn manier van communiceren en het is de kunst om steeds tot de kern komen: wie ben jij als mens? Als de ander zich gezien voelt, kun je zijn eenzaamheid doorbreken.”

Trix besloot te stoppen als vrijwilliger… “Ik mis de bijzondere gesprekken.”

Over de Luisterlijn

De coronamaatregelen beïnvloedde ook het werk van de Luisterlijn-vrijwilligers. Trix (80) besloot na 16 jaar haar vrijwilligerswerk op te zeggen. “Ik kreeg het gevoel dat ik niet echt meer iets kon bijdragen”.

“Respect voor de gesprekspartner is altijd mijn belangrijkste drijfveer geweest. Je bent er voor mensen voor wie het leven moeilijk is; soms of altijd. Niemand belt ooit voor niets, ook al ervaar je zijn of haar probleem misschien anders. Als je dat besef niet hebt, ga je achteroverleunen en heb je geen goed gesprek.

Heftige situatie
Ik deed mijn telefoondiensten altijd liever op kantoor dan thuis. Dat hield in één klap op door de coronamaatregelen en dat vond ik erg lastig. Sowieso vond ik deze wereldwijde pandemie een heel heftige, bedreigende situatie. Nu viel plotseling het contact met de trainer, de administratieve kracht en de andere vrijwilligers weg. Ook in de rest van mijn sociale leven - fitness, mijn koor - vielen gaten. Omdat ik vanwege hartklachten tot een risicogroep behoor, was ik heel voorzichtig. Ik verveel me niet snel, maar de dagen waren soms lang met Netflix als enige pleziertje.

Je moet open kunnen luisteren
Ik merkte dat ik somber werd van de gesprekken die ik voor de Luisterlijn voerde en begon er gaandeweg tegenop te zien. Zeker in de laatste maanden van de winter, toen het koud en donker was, was het best zwaar. Ik kreeg steeds meer moeite met de persoonlijke problemen van mensen, terwijl er buiten een pandemie woedde. Soms ergerden de gesprekken me zelfs en dat kán niet. Een gesprekspartner moet zich veilig voelen en dat lukt alleen als je open en zonder oordeel luistert. Ik kon niet echt meer iets bijdragen.

Geen persoonlijk contact meer
Daarom besloot ik tot een time-out, om even wat afstand te kunnen nemen. Ik was van plan om daarna weer te beginnen, maar het ging niet meer; en ik voelde me intussen vervreemd van de organisatie. Wat ook meespeelde, was dat door het wegvallen van het persoonlijk contact, andere zaken me meer gingen opvallen: dat de organisatie zakelijker is geworden, bijvoorbeeld. Dat er meer mensen contact opnemen met grote, psychische problemen. Ik heb lange tijd geaarzeld, maar een paar weken geleden dan toch opgezegd. Maar ik mis het wel hoor, ja ik mis het wel. Ik heb het werk altijd heel fijn gevonden en heel bijzondere gesprekken gevoerd. Zonder corona was ik niet gestopt.”

Burgemeester Tanja Haseloop-Amsing over het belang van luisteren

Over de Luisterlijn

Echt luisteren, met oprechte interesse. Met aandacht. Goed luisteren is bijna een sport; je doet het bewust en actief. Je hebt er zo ongeveer je hele lichaam voTanja Haseloopor nodig, zeker niet alleen je oren. Goed luisteren kun je er niet zomaar even bij doen. Goed luisteren draait ook om het stellen van vragen, en dan ook nog op het juiste moment. Bij goed luisteren gaat het om de ander. Jij, de luisteraar, geeft een ander de gelegenheid zijn of haar verhaal te doen. Jij helpt mee door daar ruimte voor te creëren. Dat kan je doen door vragen te stellen, te checken of je het goed hebt begrepen door bijvoorbeeld instemmend te knikken, of juist je hoofd te schudden. Zo merkt de ander dat het verhaal je boeit of dat het je raakt.

Door goed te luisteren kun je te weten komen wat de mensen om je heen beweegt, wat ze belangrijk vinden, waar ze enthousiast van worden, juist boos om worden of teleurgesteld in zijn. Voor mij als burgemeester is luisteren dan ook heel belangrijk.
Maar zeker niet alleen voor mij. Want laten we eerlijk zijn, voor ons allemaal is het belangrijk om ‘gehoord’ te worden. In mijn werk kom ik veel verschillende mensen tegen. Toen ik in Oldebroek kwam, heb ik gezegd dat ik ook vooral wil luisteren naar dat wat niet gezegd wordt. Naar die mensen die het gevoel hebben dat ze toch niet gehoord worden. En ik heb aangegeven dat ik mijn best wil doen om te leren die mensen te verstaan, om zo ook hen een stem te geven. Daar is nog niets aan veranderd.

Ik ben dan ook heel dankbaar dat mensen mij soms dingen vertellen die heel persoonlijk zijn, die ze nog nooit aan iemand anders hebben verteld. Bruidsparen vertellen me soms hun hele familiegeschiedenis en ondernemers vertellen over het ontstaan van hun bedrijf en natuurlijk ook over hun plannen voor de toekomst. Heel bijzonder vind ik dat, een blijk van vertrouwen. Ook een voordeel van goed luisteren is dat het helpt om te onthouden. Met aandacht gaat nou eenmaal alles beter. En luisteren helpt tegen eenzaamheid. De luisterlijn, de kindertelefoon; het is er niet voor niets. Tegen wie zich niet gehoord voelt zeg ik: ga op zoek naar dat luisterende oor. Via de telefoon of gewoon in uw eigen buurt. U zult verrast zijn hoeveel mensen er willen luisteren. Tot slot toch nog even terug naar de cursus. Er kwam een mooie tekst voorbij die ik graag met u wil delen: “Mensen hebben niet altijd advies nodig. Soms willen ze een oor dat luistert, een hand om vast te houden en een hart dat begrijpt.” Laten we met elkaar proberen dat luisterende oor te zijn. Kleine moeite, groot gebaar!

Deze column verscheen eerder op Locourant.nl 

In gesprek met wethouder Rineke Korrel over de Luisterlijn

Over de Luisterlijn

Rineke Korrel WolvegaAl sinds 1958 biedt de Luisterlijn dag en nacht een luisterend oor voor diegenen die dat nodig hebben. Hoe wordt er in de gemeente gebruik gemaakt van deze mogelijkheid? ‘Het is ontzettend toegankelijk, laagdrempelig en heel fijn dat je daar op ieder moment van de dag je verhaal kwijt kan.’

Zo’n 1500 vrijwilligers zitten 24/7 klaar om mensen in kwetsbare situaties of op moeilijke momenten in hun leven te ondersteunen met een goed gesprek. De Luisterlijn, gefinancierd door het Ministerie van VWS en giften, wordt voornamelijk gebeld door mensen met eenzaamheidsgevoelens, depressieve gevoelens en daaraan gerelateerde problemen en relatieproblemen. Naast de telefonische dienst biedt de Luisterlijn ook de mogelijkheid om te chatten en mailen. Hier wordt vooral gebruik van gemaakt door jongeren, die graag het gesprek aan willen gaan over relatieproblemen, omgaan met dood, somberheid, identiteit, eetstoornissen en automutilatie.

Aandacht voor de Luisterlijn

In de gemeente Ouder-Amstel wordt onder andere aandacht besteed aan de Luisterlijn in het papieren weekblad dat iedere inwoner ontvangt, vertelt wethouder Rineke Korrel. ‘Inwoners worden via advertenties in het weekblad op de Luisterlijn gewezen en aangemoedigd daar gebruik van te maken. Ook hebben we onlangs een bijeenkomst gehad over Een tegen Eenzaamheid, waar de Luisterlijn ter sprake kwam. We zijn bekend met de Luisterlijn en benoemen het vaak, bijvoorbeeld ook in het gezamenlijk vrijwilligersoverleg.’

Een vorm van informele zorg 

Het anoniem luisterend oor, aangeboden door vrijwilligers, valt onder informele zorg. Wat maakt de Luisterlijn uniek t.o.v. andere (anonieme) telefonische en online hulpdiensten?

  1. Het gesprek van mens tot mens. De vrijwilliger is geen specialist, geen ervaringsdeskundige, staat niet boven maar naast de ander.  
  2. Ondersteuning van mensen die daar behoefte aan hebben. Men kan vanuit eigen huis, vanaf een zelfgekozen plaats, contact zoeken met de Luisterlijn.  
  3. Ontlasting van het formele - en informele zorgsysteem.
  4. Preventieve werking en het stimuleren van zelfredzaamheid. Uit onderzoek van het Verwey Jonker instituut (2013) blijkt dat de Luisterlijn voor een groot aantal bellers een unieke functie vervult; bijna de helft maakt naast de Luisterlijn géén gebruik van andere (dure) hulpverlening in de 1e - of 2e lijns zorg. Uit datzelfde onderzoek blijkt dat veel bellers door de Luisterlijn gestimuleerd worden zelf initiatieven te nemen om problemen op te lossen.
  5. De unieke combinatie van hulp op afstand (anoniem) en nabijheid (échte aandacht). 
  6. 24/7 bereikbaarheid. de Luisterlijn kan daarmee als achterwacht fungeren van instellingen buiten hun openingstijden.
  7. Bevordering van participatie aan de samenleving door mensen mogelijkheden te bieden om zinvol vrijwilligerswerk te doen en zichzelf te ontwikkelen.

Vrijblijvend je verhaal doen

Korrel benoemt dat er behoefte is aan de Luisterlijn en de dienst die zij bieden. ‘Ik vind het ontzettend fijn dat de mogelijkheid geboden wordt en ik ben er van overtuigd dat het ook voorziet in een grote behoefte. De Luisterlijn is heel toegankelijk, voor een brede doelgroep, ze spreken een grote groep mensen aan.’

‘Je verhaal kunnen doen, dat lost vaak al zoveel op’ 

Een groot voordeel van de Luisterlijn is volgens Korrel het feit dat de beller anoniem blijft. ‘Daardoor is het een stuk laagdrempeliger, je kunt dus echt je verhaal kwijt zonder dat daar gevolgen aan vastzitten. Dat je ergens in een dossier komt, of wat dan ook. Als je naar professionele hulp toe moet gaan, moet je echt iets organiseren, daar is zoveel meer voor nodig. Mensen hebben daar ook wel behoefte aan, die vrijblijvendheid en kunnen zenden. Je verhaal kunnen doen, dat lost vaak al zoveel op.’

Dienstverlening in coronatijd

In coronatijd groeit de behoefte aan een luisterend oor. Gelukkig boden honderden vrijwilligers extra oren om alle bellers van dienst te kunnen zijn. ‘Wij krijgen op verschillende manieren signalen over eenzaamheid in de gemeente’, aldus wethouder Korrel. ‘Zo hebben wij hebben ook meegedaan aan een onderzoek over onze hulpverlening in coronatijd. Daaruit wordt duidelijk dat mensen zich veel zorgen maken om andere bewoners en denken dat andere mensen eenzaam zullen zijn. Eenzaamheid is een onderwerp waar je niet direct mee naar buiten gaat, mensen schamen zich daar soms voor en denken het zelf op te moeten lossen. Maar de Luisterlijn is anoniem, dus je kan elk moment van de dag bellen en dan heb je een luisterend oor.’

Dit artikel werd geschreven door Movisie

De Luisterlijn werkt samen met partners uit de Coalitie tegen Eenzaamheid

Over de Luisterlijn

Van de ruim 300.000 gesprekken die jaarlijks worden gevoerd bij de Luisterlijn, gaan er tussen de 20% en 30% over eenzaamheid. Met name onder ouderen is de nood hoog.

De Luisterlijn is lid van de Coalitie Een tegen Eenzaamheid en medeondertekenaar van het Pact voor de Ouderenzorg, dat onder andere tot doel heeft om eenzaamheid bij ouderen te signaleren en te doorbreken. Samen met de partners uit de coalitie zet de Luisterlijn zich op verschillende manieren in voor de strijd tegen eenzaamheid. 

Eentegeneenzaamheid

2020: Omroep MAX en de Luisterlijn starten campagne tegen Eenzaamheid in coronatijd

In coronatijd sloegen Omroep MAX en de Luisterlijn hun handen ineen om aandacht te vragen voor eenzaamheid, angst en zorgen onder ouderen die geïsoleerd raken naar aanleiding van de maatregelen tegen het coronavirus. Speerpunt van een campagne was een televisiespot die regelmatig te zien was. Daarnaast besteedde MAX in deze periode veelvuldig aandacht aan dit thema en het bestaan van de Luisterlijn.

OmroepMAX

 

 

 

 

2020: Nederlandse Jeu de Boules Bond brengt de Luisterlijn onder aandacht van leden

Jeu de boules is een populaire sport onder ouderen. In samenwerking met de Nederlandse Jeu de Boules Bond (NJBB) kwam er een uitgebreid artikel over de Luisterlijn in Bondsblad Petanique (bereik 13.000 unieke adressen en 15.500 leden). Aan alle 180 bij de NJBB-aangesloten verenigingen in Nederland werd promotiemateriaal van de Luisterlijn uitgedeeld.

NJBB logo

2019: Omroep MAX maakt avondvullend tv-programma met belpanel van de Luisterlijn

In oktober bood de Luisterlijn een luisterend oor op televisie. Onze vrijwilligers beantwoordden telefoontjes in een belpanel tijdens een grote live uitzending van Omroep MAX over eenzaamheid. Er belden die avond 5.000 mensen en het panel voerde circa 300 gesprekken met mensen die zich eenzaam voelden. Ook kwamen er ruim 100 initiatieven tegen eenzaamheid binnen. Deze zijn overhandigd aan het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn & Sport (VWS).

OmroepMAX

2019: Incluzio en Luisterlijn openen een speciale ‘Eenzaamheidslijn

In de Week tegen Eenzaamheid (1 t/m 8 oktober) opende de Luisterlijn samen met Incluzio (sociaal maatschappelijke zorg) een speciaal telefoonnummer voor mensen die behoefte hebben aan een praatje of een goed gesprek. Medewerkers van Incluzio en vrijwilligers van de Luisterlijn ontvingen honderden telefoontjes.

Incluzio

2018: De Luisterlijn en Albert Heijn organiseren buurtlunches

De Luisterlijn organiseerde in samenwerking met de Albert Heijn zo’n 100 buurtlunches in of bij supermarkten in heel het land. Doel van de lunches was om jong en oud in de buurt met elkaar in contact te brengen.

Albert Heijn

Helpen als vrijwilliger

Over de Luisterlijn

Ook met ene lichamelijke beperking kun je vrijwilligerwerk bij de Luisterlijn doen! Dat het leven niet altijd makkelijk is, weet jij als geen ander. Het zijn juist jouw levenservaring en geef-nooit-op-mentaliteit die we zoeken. Jouw beperking is onze kracht.

Als vrijwilliger bij de Luisterlijn bied je een luisterend oor aan mensen met zorgen, verdriet of problemen. Vaak voelen mensen zich alleen. Je bent er even voor de ander door te luisteren, vragen te stellen en gedachten te ordenen. Dit doe je anoniem, per telefoon of chat en kan vanuit huis. 

Praktische bezwaren? Daar vinden we een oplossing voor.
Minder mobiel, snel vermoeid, speciale apparatuur nodig? Wij zijn erop ingesteld maatwerk te leveren. Met de huidige techniek en een gezonde portie flexibiliteit, vinden wij voor (bijna) alle praktische bezwaren een oplossing. Wel is het belangrijk dat je goed met de computer kan werken en korte gespreksverslagen kunt typen. 

Interesse? Meld je aan en wij nemen zo snel mogelijk contact met je op. 

Wie wij zoeken

Je hebt ruimte in je hoofd, hart en agenda. Je hebt oprecht interesse in een ander en een open houding. Je staat momenteel stabiel in het leven en je wilt je graag verder ontwikkelen op het gebied van luisterkunst en gespreksvoering. Want er wordt jou veel toevertrouwd als vrijwilliger bij de Luisterlijn. Soms onderwerpen waarvan je het bestaan niet eens vermoedde. Geen makkelijk maar zeker ook geen saai werk.  

Is het iets voor jou? Dan maken we graag kennis met je!

Wat wij vragen

- Je luistert zonder oordeel, dat vraagt een open en leergierige houding.
- Gemiddeld werk je een dienst van 3 of 4 uur per week, op een tijd en plaats die jou goed uitkomen.
- Je hebt een goede type- en computervaardigheid.
- In de nacht is de behoefte aan een gesprek het grootst. Als het kan, doe je een keer per maand een telefoondienst in de nacht.

Wat wij bieden

- Je krijgt online (o.a. via skype) een professionele training in gespreks- en luistervaardigheden.
- Je wordt begeleid en ondersteund door onze professionals.
- Je voert boeiende gesprekken die niet alleen voor de ander, maar ook voor jou van betekenis zijn.
- Je kunt deelnemen aan inspirerende bijeenkomsten over onderwerpen als eenzaamheid, verlies en depressie.
- Je bent onderdeel van een hecht team vrijwilligers.Twee keer per jaar organiseren we een informele ontmoeting op een toegankelijke - en centraal gelegen locatie.

Aanmelden

Ben je enthousiast? We horen graag van je! Meld je aan en wij nemen zo snel mogelijk contact met je op.